بانك‌هاى استقراضى و شاهنشاهى در همان حال كه رقيب يكديگر بودند ، در مورد تأسيس و ايجاد هر نوع مؤسسه صرافى بزرگ ايرانى كه ممكن بود به منافع نامشروع و مقاصد سياسى آن دو مؤسسه لطمه‌اى وارد سازد ، با هماهنگى كامل در جلوگيرى از تأسيس آن مؤسسه مىكوشيدند ، چنان‌كه ع - دانش‌پور در كتاب « بانك شاهنشاهى و امتياز » كشته شدن ارباب پرويز از زرتشتيان ايران مقيم يزد و متوقف و ورشكسته شدن مؤسسه صرافى جمشيديان را كه به مديريت ارباب جمشيد زرتشتى در اوايل مشروطيت در تهران تأسيس گرديده بود ، به عنوان « فجايع بانك شاهنشاهى » ياد كرده ولى بنابر روايت ع - دانش‌پور از كتاب « پول و بانكدارى » ، تأليف مصطفى فاتح ، متوقف شدن بنگاه صرافى و بانك جمشيديان نتيجه‌ى فعاليت بانك استقراضى روس بوده است « 1 » . ع - دانش‌پور پس از نقل قسمتى از مندرجات كتاب « پول و بانكدارى » چنين مىنويسد : « آقاى فاتح علت اصلى شكست بنگاه صرافى جمشيديان را منحصرا به بانك استقراضى روس نسبت مىدهد . براى آنكه خوانندگان ارجمند به علت چنين قضاوت مغرضانه‌اى پى ببرند ، لازم مىدانم به تذكر نكته‌ى زير بپردازم : در سال 1938 كتابى در انگلستان به وسيله‌ى ويكتور گلانتز منتشر شد كه نويسنده‌ى آن از يهوديان مهاجر روسى مقيم آمريكا بود . نويسنده‌ى اين كتاب كه تحصيلات خود را در دانشگاه كلمبيا به پايان رسانيده و ظاهرا از طرز رفتار دانشجويان آمريكايى با محصلين خارجى دل پرخونى داشته در فصل مربوط به رفتار آمريكايىها با خارجىها مىنگارد : ما بين دانشجويان بيگانه در اين دانشگاه محصل ايرانى وجود دارد به نام مصطفى كه آرزومند است روزى به ايران مراجعت نموده و با دخول در شركت نفت انگليس و ايران در ميدان سياست كشور خود ، عهده‌دار انجام نقش مهمى گردد » . « آقاى مصطفى فاتح بالاخره تحصيلات خود را در دانشگاه كلمبيا به پايان رسانيده و به ايران مراجعت نمود و من از ايشان كه امروز به آرزوى ديرين خود رسيده و توانسته‌اند در دستگاه انگليس‌ها در رأس پست مهمى قرار گيرند و آمال ديرين خود را عملى سازند ، جز اين هم انتظار ندارم كه در واقعه‌ى شكسته و توقف مؤسسه‌ى صرافى جمشيديان از بانك شاهنشاهى كه مؤسسه انگليسى و عامل اجراى سياست انگلستان در ايران مىباشد ، ذكرى ننموده و تقصير را فقط و فقط متوجه‌ى بانك استقراضى روس ، رقيب نيرومند بانك شاهنشاهى ايران نمايد . در صورتى كه در آن زمان مسلم بود كه جمع‌آورى فته طلب‌هاى اشخاص از جمشيديان در بازار به وسيله‌ى بانك شاهنشاهى و بانك استقراضى روس ، هردو انجام گرفت و اين دو

--> ( 1 ) - كتاب بانك شاهنشاهى و امتياز ، تأليف ع - دانش‌پور ، چاپ دوم ، صفحات 17 و 19 .